عهده گرفت كه خراجى فرستد . « 1 » سنجر هم به خراسان بازگشت ، و كارش تا سال پانصد و چهل و هشت همچنان رو در فراز داشت . سلطنت سلطان مغيث الدين ابو القاسم محمود بن محمد طبر ، يمين امير المؤمنين ، در عراق او پس از درگذشت پدر بر تخت نشست ، « 2 » و چون وفات امير المؤمنين المستظهر باللّه ابو العباس « 3 » و خلافت يافتن المسترشد باللّه ابو منصور فضل هم بدين‌احوال پيش آمد ، مسترشد عهد خويش از بهرش فرستاد . ميان او ، كه امير حاجب علىبار كار سلطنتش در پيش رويش به سامان مىكرد ، و عمّش سلطان سنجر آن رفت كه پيشتر آمده است ؛ او خدمت سلطان سنجر كرد و فرشش گسترانيد و سلطان هم او را از جانب خويش ولايت داد . به سال پانصد و سيزده « 4 » در ميان دو برادر ، سلطان مغيث الدين محمود و ملك غياث الدين مسعود ، در نزديكى همدان كارزارى رفت كه به فيروزى سلطان محمود انجاميد . شرحش آنكه مسعود به امير جوشبك سپرده شده بود ، كه اتابك او بود به موصل و لشكر شام و ديار بكر در خدمت خود داشت . « 5 » اتابك جوشبك كه به جهت حدود مملكتش شاه مغرب لقب يافته بود ، سپاهى گران و گروهى انبوه فراهم آورد و مؤيد الدين طغرايى را وزارت ملك مسعود داد . سلطان

--> ( 1 ) . اين در 12 محرم سال 543 ه بود . جوينى 1 / 248 . ( 2 ) . اين در 24 ذى الحجهء سال 511 ه بود . ابن اثير 10 / 184 . ( 3 ) . خليفه المستظهر باللّه در 16 ربيع الثانى سال 512 ه درگذشت . ( 4 ) . در بندارى ( 132 ) نيز اينسان است ، ولى در ابن اثير ( 10 / 199 و التاريخ الباهر 23 - 22 ) و ابن جوزى ( 9 / 217 ) و سبط ابن جوزى ( 8 / 1 ، 90 - 89 ) . اين جنگ به سال 514 ه رخ مىدهد . در ابن عبرى ( 2 / 356 ) سال 515 ه است . ( 5 ) . در آغاز ، اتابك مسعود ، قسيم الدوله سيف الدين ابو سعيد اقسنقر برسقى غازى ( 1126 م - ؟ ) بود كه از فرماندهان برجستهء سلجوقى و مملوك امير برسق بود . منابع تاريخى اروپايى او را بورگالدوس ، بورسيكوتيس ، بورسيكونى و بورسيس مىنامند . او فرمانرواى موصل و رحبه بود و سپس سلطان محمد او را به سال 498 ه شهربان بغداد نمود . اسماعيليان او را در 9 ذى القعدهء سال 520 ه و در ورودى مسجد موصل كشتند . ابن خلكان 1 / 243 - 242 و ابن عبرى 2 / 360 . پس از آن آىآبه جوشبك ، اتابك مسعود شد . ملك مسعود فرمانرواى موصل و آذربايجان بود . جوشبك در رمضان سال 516 ه كشته شد . ابن اثير 10 / 215 - 214 .